เรื่องสิทธิที่จอดรถคนพิการ ก็ยังกลับมาเป็นดราม่าเดิมทุกครั้ง เพราะประเทศไทย🇹🇭 เรายังไม่มีระบบควบคุมที่ต้องเติมให้สมบูรณ์ สังคมก็เลยวุ่นวายเห็นกันอยู่ทุกวันนี้
กฎกระทรวงกำหนดสิ่งอำนวยความสะดวกในอาคารฯ 2548 และ 2564 กำหนดจำนวนและขนาดขั้นต่ำของช่องจอดในอาคาร พร้อมระบุกลุ่มคนที่มีสิทธิใช้ รายงานของเครือข่ายคนพิการและมูลนิธิเพื่อเด็กพิการระบุว่า เมืองไทยยังไม่ได้วางระบบออกบัตรหรือป้ายแขวน ไม่ได้กำหนดโทษไว้ชัดเจน และยังไม่มีหน่วยงานใดที่รับผิดชอบตรวจบังคับโดยตรง ผลคือช่องจอดถูกสร้างขึ้นจริง แต่คนไม่มีสิทธิก็ยังจอดได้ เพราะด่านเดียวที่มีคือพนักงานของอาคาร ซึ่งเป็นเรื่องที่ไม่เหมาะสมอย่างยิ่ง
สหรัฐอเมริกา🇺🇸 แก้ปัญหานี้ด้วยระบบ 4 ชั้นที่ทำงานเชื่อมกัน เริ่มจากระบบควบคุม
ชั้นที่ 1 ระบบควบคุม พระราชบัญญัติ Americans with Disabilities Act หรือ ADA ดูแลเรื่องการออกแบบและจำนวนช่อง มาตรฐานปี 2010 กำหนดว่าลานที่มี 1–25 ช่อง ต้องมีช่องสำหรับคนพิการอย่างน้อย 1 ช่อง และทุก 6 ช่องที่จัดไว้สำหรับคนพิการ ต้องมี 1 ช่องที่รถตู้ซึ่งผู้ใช้รถเข็นขึ้นได้
ชั้นที่ 2 การออกบัตรและป้ายแขวน(ระบบ Parking Permit/Placards) แต่ละรัฐเป็นผู้ออกป้ายให้คนที่มีสิทธิ ผ่านหน่วยงานขนส่งทางบกของแต่ละรัฐ (DMV) อย่างแคลิฟอร์เนีย มีทั้งป้ายแขวนแบบถาวรและแบบชั่วคราว ต้องต่ออายุเป็นรอบ และยื่นคำขอออนไลน์ได้ สิทธิ์ของป้ายผูกกับตัวบุคคล คนพิการต้องอยู่ในรถหรือในบริเวณใกล้เคียง ขณะใช้ป้ายเพื่อรับส่ง
ชั้นที่ 3 มาตรการลงโทษ นี่คือชั้นที่ทำให้ สิทธิที่จอดรถคนพิการ มีความหมายจริง รัฐแคลิฟอร์เนียกำหนดค่าปรับคนใช้ป้ายปลอมหรือยืมป้ายผู้อื่นไว้ที่ 250–1,000 ดอลลาร์สหรัฐ (ประมาณ 9,000–36,000 บาท) ตามประมวลกฎหมายยานพาหนะแห่งรัฐแคลิฟอร์เนีย (California Vehicle Code) มาตรา 4461 (ป้ายปลอมแปลงมีโทษเพิ่มตามมาตรา 4463) ขณะที่รัฐวอชิงตันกำหนดโทษปรับ 250 ดอลลาร์สหรัฐ บวกค่าธรรมเนียมภาคบังคับอีก 200 ดอลลาร์สหรัฐ รวมเป็น 450 ดอลลาร์สหรัฐ (ประมาณ 16,200 บาท) ตามประมวลกฎหมายแห่งรัฐวอชิงตัน (RCW 46.19.050) ส่วนระดับรัฐบาลกลาง ค่าปรับทางแพ่งกรณีฝ่าฝืน ADA ปี 2025 อยู่ที่ 118,225 ดอลลาร์สหรัฐ (ประมาณ 4.3 ล้านบาท) ต่อการฝ่าฝืนหนึ่งครั้ง ซึ่งเป็นตัวเลขใหม่ที่เข้ามาแทนตัวเลขปี 2024 ไม่ใช่ค่าปรับที่คนขับรถต้องจ่าย
ชั้นที่ 4 การส่งเสริมและสนับสนุน ประชาชนแจ้งเรื่องร้องเรียนต่อกระทรวงยุติธรรมสหรัฐได้โดยตรง มีการอบรมเจ้าหน้าที่ และมีคู่มือภาษาง่ายให้เจ้าของอาคารใช้ตรวจตัวเองก่อนถูกตรวจ
ประเทศไทยทำแบบเดียวกันได้ เพียงแค่ต้องเติมชั้นที่หายไป คือระบบออกบัตรสำหรับคนที่มีสิทธิ การกำหนดหน่วยงานที่รับผิดชอบ พร้อมมาตรการลงโทษที่บังคับใช้ได้จริง และช่องทางร้องเรียนที่คนทั่วไปเข้าถึงได้ เมื่อครบทั้ง 4 ชั้น ช่องจอดของคนพิการก็จะกลับคืนเป็นของผู้ที่มีสิทธิจริงๆ
คุณเคยเจอรถจอดแช่ช่องคนพิการที่ไหนบ้างมั้ยครับ? 🚗
ที่มา:
• กฎกระทรวงกำหนดสิ่งอำนวยความสะดวกในอาคารสำหรับผู้พิการหรือทุพพลภาพและคนชรา พ.ศ. 2548 — ข้อกำหนดจำนวนและขนาดขั้นต่ำของช่องจอดในอาคารของไทย — https://www.bsa.or.th/กฎหมาย/กฎกระทรวง-กำหนดสิ่งอำนวยความสะดวกในอาคารสำหรับผู้พิการหรือทุพพลภาพ-และคนชรา-พศ-๒๕๔๘.html
• ADA.gov — Accessible Parking Spaces ภาพรวมข้อกำหนดที่จอดรถสำหรับคนพิการ — https://www.ada.gov/topics/parking
• U.S. Access Board — Guide to the ADA Standards, Chapter 5: Parking Spaces ตารางจำนวนช่องและข้อกำหนดทางเทคนิค — https://www.access-board.gov/ada/guides/chapter-5-parking
• California DMV — Disabled Person Parking Placards and Plates การออกป้ายแขวนและป้ายทะเบียน — https://www.dmv.ca.gov/portal/vehicle-registration/license-plates-decals-and-placards/disabled-person-parking-placards-plates
• California DMV — DPPP Renewal การต่ออายุป้ายผ่านช่องทางออนไลน์ — https://www.dmv.ca.gov/portal/dmv-virtual-office/dppp-renewal
• California Legislative Information — Vehicle Code §4461 โทษปรับกรณีใช้ป้ายผิดหรือยืมป้ายผู้อื่น — https://leginfo.legislature.ca.gov/faces/codes_displaySection.xhtml?lawCode=VEH§ionNum=4461
• Washington State Legislature — RCW 46.19.050 โทษปรับขั้นต่ำ — https://apps.leg.wa.gov/RCW/default.aspx?cite=46.19.050
• U.S. Federal Register — การปรับอัตราค่าปรับทางแพ่งของ ADA ปี 2025 — https://www.govinfo.gov/content/pkg/FR-2025-07-03/html/2025-12494.htm
• U.S. Department of Justice — File an ADA Complaint ช่องทางร้องเรียนของประชาชน — https://www.ada.gov/file-a-complaint
• Accessibility Is Freedom — ประเด็นที่จอดรถคนพิการ — https://www.accessibilityisfreedom.org/category/สิ่งอำนวยความสะดวกพื้นฐาน/ที่จอดรถคนพิการ/