ผู้คนที่เดินไปเดินมารอบๆ ตัวเรา อาจจะมีหลายคนที่ดูเหมือนคนทั่วไป แต่มีความพิการที่มองไม่เห็น
ความพิการที่มองไม่เห็น คือภาวะที่ร่างกาย จิตใจ หรือระบบประสาททำงานแตกต่างจากคนส่วนใหญ่ แต่ไม่มีสัญญาณภายนอกให้ใครสังเกตเห็น องค์การอนามัยโลกระบุว่ามีประชากรราว 1,300 ล้านคน หรือ 16% ของคนทั้งโลก ที่ใช้ชีวิตอยู่กับความพิการระดับที่มีนัยสำคัญ
ตัวอย่างที่ชัดเจนคือคนที่มีความพิการทางการได้ยิน หรือที่ชุมชนคนหูหนวกเลือกเรียกตัวเองว่า คนหูหนวก งานวิจัยในวารสาร JSLHR พบว่าผู้ใหญ่ที่สูญเสียการได้ยินจำนวนมากฟังคำพูดผ่านหน้ากากอนามัยแบบทึบไม่รู้เรื่อง เพราะต้องอาศัยการอ่านปาก ซึ่งใช้ไม่ได้เมื่อปิดปาก
หรือคนออทิสติกที่ต้องฝืนทำตัวกลมกลืนกับสังคมทั้งวัน จนหลายคนเล่าว่าหมดแรง
ในไทย🇹🇭 ตัวเลขยิ่งชัด ระบบทะเบียนราชการระบุว่ามีคนพิการขึ้นทะเบียน 2,215,079 คน แต่ผลสำรวจของยูนิเซฟกับสำนักงานสถิติแห่งชาติประเมินว่ามีคนพิการจริงถึง 4,192,291 คน ต่างกันเกือบ 2 ล้านคน และหลายคนในช่องว่างนี้คือคนที่มีความพิการที่มองไม่เห็น ซึ่งไม่ตรงกับภาพจำว่าคนพิการต้องมีอะไรติดตัวให้เห็น
องค์การอนามัยโลกชี้ว่าคนพิการมีโอกาสเป็นโรคซึมเศร้าและเบาหวานสูงเป็น 2 เท่าของคนทั่วไป ซึ่งการรู้ทันความพิการที่มองไม่เห็นตั้งแต่เนิ่นๆ ก็คือเหตุผลว่าทำไมการสังเกตและรับฟังคนรอบข้างจึงสำคัญ
ทางออกมีอยู่จริง ปี 2016 สนามบินแกตวิกในสหราชอาณาจักร🇬🇧 เปิดตัวสายคล้องดอกทานตะวัน (Sunflower lanyard) ให้คนที่ต้องการความช่วยเหลือเพิ่มเติมได้บอกความต้องการโดยไม่ต้องอธิบาย แนวคิดนี้ต่อยอดเป็นกฎหมายในบราซิล🇧🇷 และอุรุกวัย🇺🇾
สหราชอาณาจักร🇬🇧 ที่ Morrisons 439 สาขาจัดชั่วโมงเงียบช่วงบ่าย
ออสเตรเลีย🇦🇺 Coles ก็จัดช่วงเวลาเงียบลดเสียงเพลงและแสงจ้าเช่นกัน คนที่ไวต่อเสียงและแสง รวมถึงคนออทิสติกจำนวนมาก จึงกลับเข้าไปจับจ่ายได้สบายใจขึ้น
เครื่องมือที่ช่วยได้จริงไม่ต้องแพง แค่แผนที่บอกจุดเสียงดังหรือแสงจ้า จุดพักเงียบ การ์ดสื่อสารสำหรับคนที่พูดไม่ได้ยามเจ็บป่วย และการฝึกพนักงานให้ถามสั้นๆ ว่ามีอะไรให้ช่วยไหม แทนที่จะเดาหรือตัดสินไปก่อน
เรื่องนี้ไม่ไกลตัวเลย ลองสังเกตคนข้างๆ มากขึ้นอีกนิด เปิดใจรับฟังก่อนตัดสิน ถ้าเรามองเห็นกันมากขึ้น ทุกการเดินทางจะง่ายขึ้นสำหรับทุกคน คุณเคยเจอเหตุการณ์แบบนี้ไหม เล่าให้ฟังหน่อยครับ 💙
ที่มา:
– องค์การอนามัยโลก (WHO) — สถิติความพิการและความเหลื่อมล้ำทางสุขภาพ — https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/disability-and-health
– Invisible Disabilities Association — นิยามของความพิการที่มองไม่เห็น — https://invisibledisabilities.org/what-is-an-invisible-disability
– Journal of Speech, Language, and Hearing Research (ASHA) — งานวิจัยผลของหน้ากากต่อการฟังของผู้ที่มีภาวะสูญเสียการได้ยิน — https://pubs.asha.org/doi/abs/10.1044/2023_JSLHR-23-00163
– The 101 World — ตัวเลขคนพิการขึ้นทะเบียนกับผลสำรวจในไทย — https://www.the101.world/unrecognized-disability
– Hidden Disabilities Sunflower — ประวัติสายคล้องดอกทานตะวัน — https://hdsunflower.com/us/insights/post/history
– Morrisons — การจัดชั่วโมงเงียบในสาขา — https://www.morrisons-corporate.com/media-centre/corporate-news/morrisons-introduces-new-afternoon-quiet-hour-to-help-shoppers
– BBC News — Morrisons เปิดชั่วโมงเงียบ 439 สาขาทั่วสหราชอาณาจักรสำหรับคนออทิสติก (2018) — https://www.bbc.com/news/uk-44884183