การรักษาอาการบาดเจ็บไขสันหลังด้วยเซลล์ต้นกำเนิด

ผมติดตามประเด็นนี้มานาน ได้ข่าวล่าสุด ลองค้นดูข้อมูลเพิ่มเติมกันหน่อยครับ ครั้งนี้เป็นความหวังใหม่ของการรักษาอาการบาดเจ็บไขสันหลัง เมื่อทีมมหาวิทยาลัยเคโอ ญี่ปุ่น 🇯🇵 ตีพิมพ์ผลการศึกษาในวารสาร Nature Medicine (21 กรกฎาคม 2026) ระบุว่าเป็นการปลูกถ่ายเซลล์ต้นกำเนิดชนิด iPS (iPSC) ที่เป็นเซลล์ต้นประสาทเข้าสู่ไขสันหลังที่บาดเจ็บเป็นครั้งแรกของโลก

การศึกษาเฟส 1 รับผู้เข้าร่วมชาย 4 คน อายุ 26–66 ปี ทุกคนมีอาการบาดเจ็บไขสันหลังระดับคอแบบสมบูรณ์ (AIS A) โดยฉีดเซลล์ประมาณ 2 ล้านเซลล์เข้าช่วง 15–27 วันหลังบาดเจ็บ ผลด้านความปลอดภัยหลังติดตาม 2–4 ปี ไม่พบเนื้องอกหรือผลข้างเคียงร้ายแรงจากเซลล์ปลูกถ่าย มีเหตุการณ์ไม่พึงประสงค์ 84 เหตุการณ์ แต่ร้ายแรงเพียง 1 เหตุการณ์คือโพแทสเซียมสูงชั่วคราวซึ่งเป็นความผิดพลาดจากการเจาะเลือด

ด้านประสิทธิภาพ ผู้เข้าร่วม 2 ใน 4 คนดีขึ้นจากระดับ A เป็น C และ A เป็น D ภายใน 52 สัปดาห์ คะแนนการเคลื่อนไหว (motor score) เพิ่มขึ้น 13 จุด (ค่ากลาง) เทียบกับข้อมูลในอดีตที่เพิ่ม 7 จุด หนึ่งในนั้นยืนได้โดยมีคนช่วยเหลือ เป็นความก้าวหน้าที่น่าตื่นเต้นจริงๆ

ไทม์ไลน์ของความสำเร็จนี้เริ่มจากปี 2006 ที่ศาสตราจารย์ยามานากะและทีมนักวิจัยมหาวิทยาลัยเกียวโตค้นพบวิธีเปลี่ยนเซลล์ร่างกายธรรมดา เช่น เซลล์ผิวหนังหรือเลือด ให้กลับไปเป็นเซลล์ต้นกำเนิดชนิด iPS ซึ่งสามารถพัฒนาเป็นเซลล์ประสาทได้ โดยไม่ต้องใช้ตัวอ่อน งานค้นพบนี้ทำให้เขาได้รับรางวัลโนเบลสาขาการแพทย์ปี 2012 และเปิดทางให้สร้างเซลล์ต้นประสาทจากเซลล์ร่างกายได้ ยามานากะเองก็ร่วมเขียนงานวิจัยชิ้นนี้ด้วย ต่อมาปี 2019 กระทรวงสาธารณสุขญี่ปุ่นอนุมัติการทดลอง ปี 2021 ผ่าตัดครั้งแรก (ล่าช้าจากโควิด) จนปี 2026 ตีพิมพ์ผล และเตรียมทดลองระยะถัดไปปี 2027

แต่ต้องตั้งสติ นี่คือกลุ่มตัวอย่างเพียง 4 คน เป็นการศึกษาแบบ open-label ไม่มีกลุ่มควบคุม ประสิทธิภาพยังถือเป็นการสำรวจเบื้องต้นเท่านั้น ยังไม่ใช่การรักษาที่ได้รับการรับรองให้ใช้จริง ต้องรอการทดลองขนาดใหญ่ขึ้นและอาจวางตลาดได้ช่วงครึ่งแรกของทศวรรษ 2030 ทั่วโลกมีคนอยู่กับอาการบาดเจ็บไขสันหลังมากกว่า 15 ล้านคน ญี่ปุ่นมีผู้บาดเจ็บไขสันหลังรายใหม่ปีละประมาณ 6,000 คน นี่คือก้าวแรกที่สำคัญ แต่ยังมีหนทางอีกยาวไกลครับ

ที่มา: Nature Medicine 2026, Asahi, WHO